2026-10-16 17:33:52西藏艺术研究
参考文献
(1)徐斌.萨松南杰殿原状陈设考[J].西藏艺术研究,2013(03):75.
(1)嘎玛巴·德辛谢巴(ཀར་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ།1384-1415)明代藏传佛教嘎玛噶居派黑帽第五世,驻前藏楚普寺,明史载其于永乐五年春奉成祖命建普度大斋于南京灵谷寺,荐福于洪武帝后,受封如来大宝法王,赐玉印。
(2)阿旺洛桑嘉措著.五世达赖传(藏文)上册[M].拉萨:西藏人民出版社,1989:124.原文“最初由噶玛巴·德辛谢巴所请收藏在西藏林芝孜拉康佐那(ཀོང་པོ་རེ་ལ་ཁང་གི་མཛོད་ནག)的汉地大明时期的檀香木质的独特十八罗汉像,随水马年来往此地的供奉人员带过来。由于途中第巴王子及噶杰诺普(སེ་པ་སས་པོ་དང་ཀ་བརད་ནོར་བ།)等的不慎而将布袋和尚和四大天王像丢失,其余造像安置在八大善逝佛塔殿里。此后在东强康殿(བམས་ཁང་ཤར་མ།)上面由珠古霍达(སལ་ས་ཧོར་དར།)和帕卓(བག་དོ།)为主来自‘艾’(ཨེ།)地方的泥塑师们塑造了坐北朝南的样式精美的岩石结构和重塑了丢失的塑像”。ར་ནག་ཏ་མིང་དས་ཀི་ཙནྡན་གི་གནས་བཅ་ཁད་མཚར་ཀར་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གདན་དངས་པ་ཀོང་པོ་རེ་ལ་ཁང་གི་མཛོད་ནག་ནས་ཆ་ར་མཆོད་ཡོན་དཔང་ཐོག་ཏ་ཕེབས་སབས་བསམས་བོན་པ་སེ་པ་སས་པོ་དང་ཀ་བརད་ནོར་བ་སོགས་ཕག་མཛོད་རམས་འགལ་མ་བཏབ་པའི་ཧ་ཤང་དང་རལ་ཆེན་བཞི་ལམ་ད་བོར་བའི་ལག་མ་རམས་བདེ་གཤེགས་མཆོད་རེན་བརད་ཀི་ལ་ཁང་ད་ཁོ་ལགས་ལ་བར་བཞགས་འདག་པ་བམས་ཁང་ཤར་མའི་སེང་ད་སལ་ས་ཧོར་དར་དང་བག་དོས་གཙོས་ཨེ་བའི་འཇིམ་བཟོ་བ་རམས་ཀིས་བང་ནས་ལོར་གཟིགས་པའི་བག་རི་སོགས་བཟོ་དབིབས་བཀོད་པ་ལེགས་ཤིང་སོ་ཁིམ་བབ་ལེ་ཉིས་བརེགས་མ་བཅས་བཟོས་པར་བཞགས་པའི་མ་ཚང་བ་ཀན་འཇིམ་པས་གསོས།
(3)阿旺洛桑嘉措著.五世达赖传(藏文)上册[M].拉萨:西藏人民出版社,1989:349.“噶玛巴红帽派的祖寺羊八井寺(ཡངས་པ་ཅན།)的主供,大明永乐时期八瓣莲花大威德金刚十三众曼陀罗(འཇིགས་བེད་ལ་བཅ་གསམ་པའི་སངས་ས།)由金厄巴(སན་ས་པ།)供奉给五世达赖喇嘛”。
(1)《东华录崇德七》,光绪十年长沙王氏刻板,266.
(2)阿旺洛桑嘉措著.五世达赖传(藏文)上册[M].拉萨:西藏人民出版社,1989:393.原文:དབང་གིས་རིན་པོ་ཆེ་ཐ་ནའི་འཕེང་བ། གསེར་སང་ལ་བཅ་ལས་གབ་པའི་མདོང་མོ།གསེར་ས་རིན་པོ་ཆེའི་ཕ་ཅན།ཁ་བཏགས་ཉིན་བདེ་མ་རམས་ཀི་ཕག་རེན་བསར།《(嘉庆朝)钦定大清会典事例》卷750,清光绪二十五年原刻本,第3-4页,载:“赐达赖喇嘛重六十两镀金银茶桶一、镀金银瓶一、银钟一、各色锻三十、大哈达五、小哈达四十、五色哈达十。”
(3)熊文彬.龙椅与法座-明代汉藏艺术交流史[M].北京:中国藏学出版,2020:347-375.
(4)《(桑珠孜宫藏)内供舍利、合金造像殿、汉地造像殿、上师殿之清册》(ནང་མཇལ།ལི་མ་ལ་ཁང་།ར་ནག་ལ་ཁང་།བ་མ་ལ་ཁང་རམས་ཀི་དཀར་ཆག་བཞགས།),北京民族宫藏,藏文手抄本27页。
(5)《(桑珠孜宫藏)内供舍利、合金造像殿、汉地造像殿、上师殿之清册》(ནང་མཇལ།ལི་མ་ལ་ཁང་།ར་ནག་ལ་ཁང་།བ་མ་ལ་ཁང་རམས་ཀི་དཀར་ཆག་བཞགས།),北京民族宫藏,藏文手抄本28页。
(1)同上:23.原文:སན་རས་གཟིགས་རལ་བ་ར་མཚོའི་ཆོས་བརད་ནི་ཀར་ཀམ་ཚང་གི་ཆོས་བརད་ལ་གཙོ་བོར་དར།དེ་ལས་རེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ར་ནག་ད་ཕེབས་དས་ཞལ་བཀོད་མཛད་དེ་གོང་མ་ཏ་མིང་རལ་པོས་ཡི་ཕའ་ལས་བཞེངས་ཐགས་དམ་རེན་ད་ཕལ།སེའ་པ་དང་རིན་སངས་པའི་བརད་དེ་འདིར་ཕེབས།
(2)达仓宗巴·班觉桑布著、陈庆英译.汉藏史集-贤者喜乐赡部洲明鉴[M].拉萨:西藏人民出版社,1986:231.《汉藏史集》藏文本,成都:四川民族出版社,1985:48-49.“在宣政院任职的本钦甲哇桑布返回吐蕃后派人奏请皇上:‘请允许我兴建一座为皇帝施主和福田祈祷、发愿、烧香的神殿。皇帝下诏同意后,他仿照皇宫样式兴建了一座行宫,称为纽杰康(ཉག་རལ་ཁང་།)”。参见:扎呷、当增扎西编.元代夏鲁寺汉藏艺术[M].“夏鲁寺元代壁画图像中的中原内地名物及其影响”,北京:中国藏学出版社,2024:268.
(3)影堂为记录当时真实情况的彩画。蔡巴·贡噶多吉著,东噶·洛桑赤列校注,陈庆英、周润年译.红史[M].拉萨:西藏人民出版社,2002:84、236.注释488。
(4)陈庆英.噶玛巴·攘迥多吉两次进京事略[J].《中国藏学》,1988:3:96.西藏自治区社会科学院、中央民族学院藏族研究所编.中国西藏地方历史资料选辑[A].拉萨:西藏人民出版社,1986:257.;蔡巴·贡噶多吉著.红史(藏文本)[M].北京:民族出版社,1981:102-103.引自沈卫荣主编.大喜乐与大圆满:庆祝谈锡永先生八十华诞汉藏佛学研究论集[A].杨鸿蛟.元代沙鲁寺龙凤御座图壁画及其政治寓意.中国藏学出版社,2014:392.注释58.
(5)阿梅·衮嘎索南扎巴.萨迦派胜乐金刚教法史(དཔལ་ས་ས་པའི་ཡབ་ཆོས་ཀི་ཉིང་ཁ་འཁོར་ལོ་སོམ་པའི་དམ་པའི་ཆོས་བང་བའི་ཚལ་ལེགས་པར་བཤད་པ་བདེ་མཆོག་ཆོས་ཀན་གསལ་བའི་ཉིན་བེད།)[M].印版,布达拉宫藏,编号:01947(2):67.
(6)《(桑珠孜宫藏)内供舍利、合金造像殿、嘉纳拉康、上师殿之清册》(ནང་མཇལ།ལི་མ་ལ་ཁང་།ར་ནག་ལ་ཁང་།བ་མ་ལ་ཁང་རམས་ཀི་དཀར་ཆག་བཞགས།),北京民族宫藏,藏文手抄本。
(1)第司·桑吉嘉措著.五世达赖喇嘛灵塔志(藏文)[M].拉萨:西藏人民出版社,2020:380.མཆོད་ཁང་སོ་སོ་དང་ཁམས་སོགས་ཀི་གཙག་ལག་ཁང་།ནང་གི་ས་གསང་ཐགས་རེན།མཆོད་རས་དང་བཅས་པ་བཟོ་དབིབས་ཆེ་ཆང་ལ་སོགས་པའི་བཟོ་བཀོད་ངེད་རང་ནས་ས་རིས་ཐིག་ཧང་དང་ཞིབ་ཆ་བཤད་མ་ཐག་པའི་ས་སེ་ཅན་ནས་བཟད་པའི་འགོ་ཡང་བཙགས།
(2)这份珍贵的布达拉宫红宫平面设计图总共有12幅拼接而成,包括布达拉宫的地垄结构,主体建筑和各大殿堂的大小,门窗方向,金顶、以及附属建筑的空间等,对研究布达拉宫建筑变迁和修缮,尤其是研究清代西藏建筑具有十分重要的学术价值。
(3)达擦·丹贝贡布.八世达赖喇嘛灵堂目录.(ཕན་ཚོགས་འདོད་རའི་གཏེར་མཛོད་གསེར་གདང་རིན་པོ་ཆེ་དགེ་ལེགས་གཟི་འབར་གི་དཀར་ཆག་ངོ་མཚར་ནོར་བའི་ཐེམས་སས་དད་ལན་འཇག་ངོགས་ཞེས་བ་བ་བཞགས་སོ།།)[M].藏文印版,布达拉宫藏。编号:02803.布达拉宫文物研究室编.布达拉宫第一藏书阁文献目录[M].北京:中国藏学出版社,2023:890.
(1)《布达拉宫“嘉纳拉康”佛堂清册吉祥喜旋》(ཕོ་བང་ཆེན་པོ་པོ་ཏ་ལའི་ར་ནག་ལ་ཁང་གི་དེབ་གཏེར་བཀ་ཤིས་ཕན་ཚོགས་འཁིལ་བཞགས།),藏文手抄版,西藏档案馆藏。
(2)“色唐印”(གསེར་ཐམ།),一般归为署押印,通常译为改错印。参见噶仲洛朗巴著,刘立千译.噶夏印普译注[J].中国藏学.1990(01):92.
(1)笔者自绘。
(2)班旦次仁.西藏传统古物学中早期佛教造像风格的分类与品鉴[J].中国藏学,2022(06):35-44+213.
(1)笔者自绘。